Ik kan sterven! Ik kan leven!

Dat is wat we riepen, gisteren, bij het Volkenkundig Museum in Leiden. Het was de laatste dag van de Maori-tentoonstelling die bijna een jaar te zien is geweest. We waren er nog net op tijd bij. Op de valreep leerden we de 'haka', die miljoenen mensen al kennen van de rugbywedstrijden waaraan het team van Nieuw-Zeeland meedoet. "Ka Mate" heet die, naar de eerste regels: Ka Mate, Ka Mate, Ka Ora, Ka Ora. Letterlijk betekent dat 'deze dood' (2x), 'dit leven' (2x), volgens onze instructeur en de Engelstalige Wikipedia ook wel te vertalen als "Ik kan sterven, ik kan leven".

Het was leuk. En indrukwekkend. Mijn zoon van 5 stapte vandaag triomfantelijk zijn klas binnen: hij kon een dans waarmee hij mensen bang kon maken.

Dat is wel de kern van een haka (vandaar dat hij ook voor sportwedstrijden opgevoerd wordt). Maar het was jammer dat we gisteren niet leerden waar de rest van de tekst over gaat. Ik heb het wel gevraagd, hoor. En een aantal andere bezoekers ook - we stonden met een man en kind of 20 onder het dak van het Maori-botenhuis. Maar onze leraar had geen tijd, geen zin of te weinig kennis om ons helemaal in te lichten. Ook op de website van het museum stond het niet.

Jammer was het wel: als je zo staat te scanderen, met woeste gebaren en rollende ogen - alleen mannen mogen hun tong uitsteken tijdens een haka - dan wil je wel weten wát je eigenlijk uitkraamt. Naast het bord waarop de tekst stond die wij moesten opdreunen, hadden ze makkelijk een bord kunnen zetten met de vertaling. Want kennis wortelt nog nét een beetje beter als je hem kan zingen, dansen én begrijpen.

Voor iedereen die het toch wil weten, hier de tekst en de wiki: http://nl.wikipedia.org/wiki/Haka:

Tekst van de Ka Mate

Ka mate! Ka mate! Ka ora! Ka ora!

Deze dood! Deze dood! Dit leven! Dit leven!

Ka mate! Ka mate! Ka ora! Ka ora!

Deze dood! Deze dood! Dit leven! Dit leven!

Tenei te tangata puhuru huru

Aanschouw! Daar staat een behaarde man

Nana nei i tiki mai

Die de zon bracht

Whakawhiti te ra

En haar liet schijnen

A upa ... ne! ka upa ... ne!

Een voorwaartse stap! Nog een voorwaartse stap!

A upane kaupane whiti te ra!

Een voorwaartse stap, nog een.. De zon schijnt!!

Hi!!!

Ha!!!

Naar overzicht